OT ค่าล่วงเวลาคิดยังไง — กฎหมายแรงงานไทย 2569

กฎหมายแรงงานไทยกำหนด OT ยังไง

ตาม พรบ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 61-63 กำหนดชั่วโมงทำงานปกติของลูกจ้างไว้ดังนี้:

• งานทั่วไป: ไม่เกิน 8 ชั่วโมง/วัน หรือ 48 ชั่วโมง/สัปดาห์
• งานอันตรายต่อสุขภาพ: ไม่เกิน 7 ชั่วโมง/วัน หรือ 42 ชั่วโมง/สัปดาห์
• เวลาพักระหว่างวัน: ไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง หลังจากทำงาน 5 ชั่วโมงต่อเนื่อง

เมื่อทำงาน เกิน ชั่วโมงดังกล่าว ลูกจ้างมีสิทธิ์ได้รับ ค่าล่วงเวลา (OT) ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด นายจ้างจะตกลงหรือเขียนสัญญาให้ไม่จ่าย OT ไม่ได้ ถือเป็นโมฆะ

การทำงานล่วงเวลาต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน (มาตรา 24) นายจ้างบังคับให้ทำ OT โดยไม่ยินยอมไม่ได้ ยกเว้นงานที่หากหยุดอาจเกิดความเสียหายร้ายแรง

อัตรา OT 1.5 เท่า 2 เท่า 3 เท่า ใช้เมื่อไหร่

กฎหมายแบ่งอัตราค่าล่วงเวลาเป็น 4 ระดับตามประเภทของวันและเวลา ดังตารางนี้:

สำหรับลูกจ้างรายเดือนที่ปกติได้ค่าจ้างวันหยุดประจำสัปดาห์อยู่แล้ว เมื่อทำงานวันหยุดสัปดาห์ในเวลาปกติจะได้ 1 เท่าเพิ่ม (รวมเป็น 2 เท่ารวมค่าจ้างเดิม) ส่วนลูกจ้างรายวันที่ไม่ได้ค่าจ้างวันหยุดประจำสัปดาห์ จะได้ 2 เท่าเพิ่ม ตามมาตรา 62 วรรคหนึ่ง

กรณีวันหยุดนักขัตฤกษ์ ลูกจ้างรายเดือนได้ค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้ว เมื่อมาทำงานจะได้ 2 เท่าเพิ่ม (รวมเป็น 3 เท่า) และถ้าทำเกิน 8 ชั่วโมง ส่วนที่เกินคิด 3 เท่าของค่าจ้างรายชั่วโมง

สูตรคำนวณ OT ทีละขั้น

สูตรพื้นฐานสำหรับลูกจ้างรายเดือน:

OT = (เงินเดือน ÷ 30 ÷ 8) × ชั่วโมง × อัตรา

กฎหมายให้หาร 30 เสมอ (ไม่ใช่จำนวนวันจริงในแต่ละเดือน) เพื่อหาค่าจ้างรายวัน แล้วหาร 8 อีกครั้งเพื่อหาค่าจ้างรายชั่วโมง

ตัวอย่างจริง: เงินเดือน 18,000 บาท ทำ OT 4 ชั่วโมงวันหยุด

คุณเอ ได้รับเงินเดือน 18,000 บาท ถูกเรียกให้มาทำงานวันอาทิตย์ (วันหยุดประจำสัปดาห์) เป็นเวลา 4 ชั่วโมง (ในเวลาปกติ ไม่เกิน 8 ชม.)

ขั้นที่ 1 — หาค่าจ้างรายชั่วโมง:

18,000 ÷ 30 ÷ 8 = 75 บาท/ชั่วโมง

ขั้นที่ 2 — คุณเอเป็นลูกจ้างรายเดือน ทำงานวันหยุดประจำสัปดาห์ในเวลาปกติ ได้ 1 เท่าเพิ่ม:

OT = 75 × 4 × 1 = 300 บาท

ขั้นที่ 3 — รวมกับค่าจ้างวันหยุดที่ได้รับอยู่แล้ว (รายเดือนได้อัตโนมัติ) เทียบเท่า 2 เท่า รวม 600 บาท สำหรับ 4 ชั่วโมงนั้น

หากทำเกิน 8 ชั่วโมงในวันหยุดนั้น ส่วนเกินคิดที่ 3 เท่า = 75 × ชั่วโมงเกิน × 3 ลองคำนวณตัวเลขของตัวเองได้ที่ Overtime & Shift Pay Calculator ใส่เงินเดือนกับชั่วโมงรู้ผลทันที

OT vs ค่ากะ ต่างกันยังไง

หลายคนสับสนระหว่าง OT (ค่าล่วงเวลา) กับ Shift Differential (ค่ากะ) ทั้งสองอย่างเป็นเงินเพิ่มจริง แต่คิดต่างกันคนละแบบ:

สรุปคือ ค่ากะเป็นเงินเพิ่มเพราะเวลาทำงานไม่สะดวก (เช่น กะดึก 22:00-06:00) ไม่ใช่เพราะทำเกินเวลา ถ้าทำกะดึกครบ 8 ชั่วโมงพอดี ลูกจ้างได้ค่ากะตามนโยบาย แต่ไม่ได้ OT เพราะไม่ได้ทำเกิน 8 ชั่วโมง

กฎหมายไม่ได้บังคับให้นายจ้างจ่ายค่ากะ ดังนั้นต้องตรวจสอบในระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ของบริษัทว่าให้กี่เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขในไทยส่วนใหญ่อยู่ที่ +10-30% ของค่าจ้างรายชั่วโมง สำหรับโรงพยาบาลและโรงงานต่อเนื่อง อาจสูงถึง +50%

ลูกจ้างต้องรู้: สิทธิ์ OT ที่ถูกฉ้อโกงบ่อยที่สุด

นายจ้างจำนวนไม่น้อยหลีกเลี่ยงการจ่าย OT ด้วยข้ออ้างที่ฟังดูสมเหตุสมผล แต่ผิดกฎหมายชัดเจน 5 กับดักที่พบบ่อยที่สุด:

• "ตำแหน่งหัวหน้าไม่ได้ OT" — จริงเฉพาะ executive ที่มีอำนาจตัดสินใจแทนนายจ้าง (เช่น ผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป) Supervisor หรือ Team Lead ทั่วไปยังคงได้ OT
• "เหมาจ่ายเดือนแล้วครอบคลุม OT" — ไม่ใช่! ศาลฎีกาวินิจฉัยหลายคดีว่าสัญญาเหมาจ่ายที่ระบุ "รวม OT" เป็นโมฆะ นายจ้างต้องจ่าย OT แยกเสมอ
• "ทำเกิน 1 ชั่วโมงปัดทิ้ง" — ผิด กฎหมายให้คิดตามชั่วโมงจริงและเศษนาที (เช่น 1 ชม. 30 นาที = 1.5 ชม.) นายจ้างห้ามตัดเศษเวลา
• ไม่ให้ลงเวลา → พิสูจน์ยาก — ลูกจ้างควรบันทึกเวลาเข้า-ออกของตัวเอง ถ่ายรูปนาฬิกา ส่งข้อความเข้างานหานายจ้าง เก็บหลักฐานทุกครั้ง
• "ใบลาออกครอบคลุม OT ค้างจ่าย" — ไม่จริง การลาออกไม่ได้สละสิทธิ์ค่าจ้างหรือ OT ที่ค้างจ่าย มีอายุความ 2 ปี นับจากวันที่ควรได้รับ

หากเก็บหลักฐานครบ ลูกจ้างสามารถยื่นคำร้องเรียกร้องค่าจ้างย้อนหลังได้ภายในอายุความ 2 ปี และคดีค่าจ้างค้างจ่ายไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล

ก่อนดำเนินคดี ลองคำนวณค่าจ้างจริงด้วย Payslip Tax Calculator เพื่อดูตัวเลขเงินสุทธิที่ควรได้รับ และเทียบกับ Net Hourly Rate เพื่อรู้ว่าค่าจ้างต่อชั่วโมงจริงของคุณคุ้มหรือไม่ ส่วนการเปรียบเทียบเงินเดือนกับตลาดทำได้ที่ Salary Percentile Thailand